De Zoo van Antwerpen

De skeletten van de Ark van Noach zouden na een mythische hellevaart op de berg Ararat in Armenië zijn aangespoeld, mogelijk hebben de dieren een nog langere omweg richting Antwerpen afgelegd.

© Johannes Vande Voorde

Hier in Antwerpen bezetten ze sedert 160 jaar hun niche in de tuinen en paviljoenen van de Koninklijke Maatschappij voor Dierenkunde: van A (de aardbeikikker die in de regenwouden van het laagland voorkomen) tot Z (de alomtegenwoordige Zwarte Rat). De Zoo van Antwerpen is in de eerste plaats een romantische landschapstuin die volgens de puurste Engelse principes is aangelegd. Er heerst een zacht zoemende harmonie tussen de parken en gebouwen (vaak onvervalste folies) en of het nu wintert of zomert in de tuin, altijd heerst er een sfeer die een kruidige mengeling van ontspanning, avontuur, mysterie, verwondering en verbazing bevat. In de eerste jaren volgend op de schepping van de Zoo ging het nog hoofdzakelijk om het park alleen. Er waren wel dieren aanwezig, maar het waren stuk voor stuk opgezette exemplaren uit de verzameling van Jacques Kets. Pas toen de tuin een succes bleek, verrijkte het domein zich mondjesmaat met levende creaturen.

Exotische diersoorten

De Antwerpse reders werden aangesproken om een deel van de laadruimte van de uit vreemde en verre oorden terugkerende schepen te bevolken met exotische diersoorten. De bede sloeg aan en voor de directie goed en wel wist wat haar overkwam, spoelde de ark over en diende ze veilingen te organiseren. Op zondag verdrong de bourgeoisie zich voor de dieren, gewapend met parasols (de dames) en wandelstokken (de heren). Lieden in armzalige plunjes werden netjes de deur uitgewerkt, zodat de dieren zich konden vergapen aan het kruim van de toen nog jonge natie.

De Antwerpse zoo is één van de oudste dierentuinen ter wereld. De Egyptische tempel is opgetrokken in 1856 en is een sublieme onderkomen voor olifanten. Een tikje ouder is het Antilopengebouw (181) dat in een naïeve Oosterse stijl is opgetrokken. Het herbergt de okapi’s sinds 1919. Beide gebouwen zijn in de loop der jaren gerestaureerd, waarbij ze het gezelschap kregen van een stel merkwaardige monumenten. Van recente datum is het landschapsberenverblijf waarin brilberen en neusberen een op hun verzuchtingen afgestemd territorium bezetten. In het jongste gebouw, het amfibieën- en reptielenpand, is een ereplaats voorzien voor de gifkikkers en voor de zich vrij bewegende grote groene leguanen (gelukkig voeden deze dieren zich uitsluitend met planten). Het Nocturama is na een grondige reorganisatie en een ferme oppoetsbeurt omgetoverd tot de ideale verblijfplaats voor nachtdieren. De ruimte is er mysterieuzer op geworden en de wisselwerking tussen dieren en publiek intensiever. Er gebeurt altijd iets in de Zoo van Antwerpen. Laatst is er een tweeling kafferbuffels geboren, een uniek feit in de geschiedenis en de wereld van de dierentuinen. In januari zag Humboldtpinguïn Jip er het levenslicht. Op Paaszondag brak zijn vriendin Jet uit het ei. Met 5.000 dieren (769 soorten) is het alle dagen Hotel op Stelten in de Zoo van Antwerpen.