Digitaal rijbewijs: vereenvoudigen zonder uit te sluiten, moderniseren zonder uitwassen

Naar aanleiding van de Europese stemming over de herziening van de rijbewijsrichtlijn verwelkomt Touring de komst van het digitale rijbewijs in Europa. Deze modernisering kan procedures verlichten, de verifieerbaarheid bij controles verbeteren en de aanpak van recidive versterken dankzij een nauwere samenwerking tussen lidstaten. Ze mag echter geen feitelijke smartphoneverplichting creëren en evenmin een excuus worden voor oneigenlijke toepassingen.

Concreet wordt een digitaal rijbewijs beschikbaar via de Europese digitale identiteitsportefeuille (EUDI) en is het de bedoeling dat dit in de EU geleidelijk het hoofdformaat wordt. Bestuurders behouden het recht op een fysiek rijbewijs. In België verandert er op korte termijn niets: de huidige kaart blijft geldig tot de vervaldatum en de oude roze papieren rijbewijzen blijven geldig tot 19 januari 2033, waarna ze moeten worden omgeruild. Wanneer het rijbewijs wordt ingetrokken na een overtreding, heeft dat niet tot gevolg dat de auto niet meer kan starten. Het rijbewijs is immers niet auto-gebonden. 

Het Europese kader harmoniseert de geldigheidsduur tot vijftien jaar voor de categorieën auto en motor, en tot vijf jaar voor vrachtwagens en autobussen. Het voert een proefperiode van minstens twee jaar in voor nieuwe bestuurders, legt in de opleiding extra nadruk op de veiligheid van kwetsbare weggebruikers en maakt begeleid rijden vanaf 17 jaar mogelijk voor categorie B. Om het tekort aan professionele chauffeurs aan te pakken, kan toegang tot categorie C vanaf 18 jaar en tot categorie D vanaf 21 jaar onder voorwaarden van beroepsbekwaamheid. Daarnaast zullen enkele reeds besproken soepelheden—zoals een mogelijke verruiming van categorie B voor zwaardere emissievrije voertuigen—bij de omzetting nationaal verder moeten worden gepreciseerd.

Touring benadrukt het belang van noodzakelijke waarborgen opdat deze overgang iedereen ten goede komt. Vooreerst moet de gelijkwaardigheid tussen digitaal en fysiek formaat duidelijk in de wet staan, zodat geen enkele bestuurder benadeeld wordt bij storingen, een lege batterij of het ontbreken van een smartphone. Verder vraagt Touring om een robuuste en transparante gegevensbescherming: beperkte en duidelijke doeleinden, snelle correcties bij fouten en toegankelijke beroepsmogelijkheden. Het succes van de invoering zal afhangen van een goede uitrusting en opleiding van teams op het terrein (controles die werkelijk offline kunnen), afdwingbare noodprocedures en heldere communicatie richting publiek en private actoren. Tot slot herinnert Touring eraan dat de overeenkomst ook inzet op een betere grensoverschrijdende erkenning van vervallenverklaringen bij zware inbreuken; de opvolging van grensoverschrijdende boetes valt onder een aparte, intussen versterkte richtlijn die dit pakket aanvult.

De Europese timing voorziet inwerkingtreding na publicatie, gevolgd door drie jaar tijdspanne voor de omzetting door de lidstaten en één bijkomend jaar voor de operationele voorbereiding. In België zal Touring met de autoriteiten samenwerken om een uitrol te garanderen die voor alle bestuurders toegankelijk blijft, de privacy beschermt en verborgen drempels voor mobiliteit vermijdt. Praktisch raadt Touring bestuurders aan hun fysieke kaart te behouden, ook wanneer het digitale rijbewijs beschikbaar is; voor reizen en autoverhuur buiten de EU blijft de kaart de referentie en kan, naargelang het land, een internationaal rijbewijs vereist zijn.

Moderniseren: graag, maar zonder nieuwe ongelijkheden te creëren. Het digitale rijbewijs moet een gemak zijn, geen sociale filter. Touring blijft een constructieve en waakzame partner tijdens de uitrol, zodat de verkeersveiligheid vooruitgaat zonder in te boeten aan toegankelijkheid en publiek vertrouwen.