Een caravan of motorhome kiezen is één ding, ermee mogen rijden is iets anders. De sleutel ligt in de MTM: de maximaal toegelaten massa op je papieren. Met deze gids weet je wanneer rijbewijs B volstaat en wanneer je beter voor code 96 of rijbewijs BE kiest. We geven herkenbare voorbeelden en een heldere beslisboom.

Welke gewicht telt mee?

Wie voor het eerst een caravan huurt of een mobilhome koopt, merkt snel dat ‘het voelt licht genoeg’ geen juridisch argument is. Voor rijbewijzen telt in de eerste plaats de MTM (maximaal toegelaten massa): het gewicht dat op je inschrijvingsbewijs staat, niet wat jij effectief inlaadt. Dat lijkt streng, maar het maakt controles objectief: een agent kan niet raden hoeveel campingstoelen er in jouw koffer liggen, wel wat er op papier staat.

Praktisch: kijk op het inschrijvingsbewijs van zowel trekker als caravan/aanhangwagen naar de rubriek met de maximaal toegelaten massa (vaak F.1).

Vergeet ook de technische kant niet: je auto moet het ook mogen trekken (trekgewicht, aslasten, kogeldruk). Het rijbewijs bepaalt wat je wettelijk mag besturen; de wagenfabrikant bepaalt wat je technisch mag trekken. Dat onderscheid bespaart veel misverstanden aan de verhuurbalie.

Wanneer volstaat rijbewijs B voor het trekken van een caravan?

Met rijbewijs B mag je in België een voertuig besturen met een MTM tot 3.500 kg (en maximaal 8 passagiers, bestuurder niet meegerekend). Achter zo’n voertuig mag je een aanhangwagen koppelen met een MTM tot 750 kg: dat is de “klassieke” eenvoudige situatie.

Wordt de aanhangwagen zwaarder dan 750 kg MTM, dan kan rijbewijs B nog steeds volstaan, maar alleen als de som van de MTM van trekker + aanhangwagen samen maximaal 3.500 kg blijft. Dat is precies waar het vaak fout loopt: een caravan kan leeg best te doen lijken, maar op papier nét te zwaar zijn, waardoor je rijbewijs niet meer volstaat.

Wat is rijbewijs B met code 96?

Zit je combinatie net boven de 3.500 kg, dan is rijbewijs B met code 96 vaak de meest logische stap. Die uitbreiding laat toe dat de MTM van het geheel oploopt tot 4.250 kg (met een aanhangwagen van meer dan 750 kg MTM).

In de praktijk is dit het ‘comfortgebied’ voor wie met een doorsnee gezinswagen een iets grotere caravan wil trekken, of wie bij huur graag wat marge heeft. Het voorkomt discussies aan de grens van de cijfers, zonder dat je meteen naar het zwaarste rijbewijs moet.

Wanneer heb je rijbewijs BE nodig?

Kom je met de auto + caravan boven 4.250 kg uit, dan is BE verplicht. Daarmee mag je in België een combinatie besturen tot maximaal 7.000 kg MTM, opnieuw binnen de technische limieten van je voertuig.

Heb je een ouder rijbewijs? Dan loont het om het volgende even te checken: een rijbewijs B van vóór 1 januari 1989 is in België ook geldig voor BE. En wie een B+E van vóór 1 mei 2013 heeft, kan onder voorwaarden extra rechten hebben (met een specifieke code).

Hoe bepaal je het juiste rijbewijs?

Denk in drie stappen—altijd op basis van MTM op papier:

1. ​Aanhangwagen MTM ≤ 750 kg? Dan volstaat B.
2. Aanhangwagen MTM > 750 kg? Tel MTM trekker + MTM aanhangwagen:
   – ≤ 3.500 kg: B
   – 3.501–4.250 kg: B + code 96
   – 4.251–7.000 kg: BE

Voorbeelden maken het tastbaar. Een auto met een MTM van 2.050 kg met daarachter een caravan met een MTM van 1.250 kg blijft samen 3.300 kg: B volstaat.

Een auto met een van MTM 2.300 kg met daarachter een caravan met een MTM van 1.700 kg komt op 4.000 kg: dan is code 96 nodig.

En een auto van 2.600 kg in combinatie met een caravan van 2.000 kg = 4.600 kg: dan heb je sowieso rijbewijs BE nodig.

Zo behaal je een rijbewijs met code 96 of BE

Voor het behalen van rijbewijs B + code 96 of rijbewijs BE volstaat in België een praktijkexamen (vanaf 18 jaar). Je kan je voorbereiden via een erkende rijschool of door te oefenen met een voorlopig rijbewijs M3.

Na een geslaagd examen krijg je van het examencentrum een ‘Aanvraag om een rijbewijs’, die 3 jaar geldig is. Met dat document vraag je je rijbewijs aan bij je gemeente. De gewesten zijn bevoegd voor opleiding en examens, dus informeer bij het examencentrum in jouw regio (Vlaanderen, Wallonië of Brussel) welke combinatie en documenten je precies moet meebrengen.

Welke regels voor het rijden met motorhomes?

Voor een motorhome zonder aanhangwagen is het simpel: met rijbewijs B mag je tot 3.500 kg MTM rijden. Veel (huur)campers zijn precies daarom op 3,5 ton gehomologeerd. Neem je met een motorhome een aanhangwagen mee (bv. voor een scooter of extra fietsen), dan gebruik je opnieuw dezelfde criteria als bij een caravan: MTM’s optellen en je rijbewijs daarop afstemmen.

Nieuw: duurzame campers tot 4,25 ton met rijbewijs B

Er beweegt wat in Europa voor zwaardere campers. In de nieuwe EU-rijbewijsrichtlijn (Directive (EU) 2025/2205) staat dat lidstaten – na gerichte opleiding of test – extra rijrechten kunnen toekennen voor een duurzaam aangedreven motorhome tussen 3.500 en 4.250 kg met rijbewijs B (via een Europese code op het rijbewijs).

Belangrijk: dat is EU-kader, maar elke lidstaat moet het nog omzetten in nationale regels. Nederland loopt voorop: daar mag je sinds 1 juli 2025 met rijbewijs B een duurzaam aangedreven kampeerauto tot 4.250 kg besturen, maar enkel onder strikte voorwaarden (minstens 2 jaar rijbewijs, zonder aanhanger, en binnen Nederland).

Voor België geldt op het moment van dit schrijven: vertrek niet op goed geluk omdat het al mag van Europa. Check altijd de Belgische (en buitenlandse) regels die op jouw traject van toepassing zijn.

Reëel gewicht: meten, controleren en boetes bij overtreding

De MTM op je papieren bepaalt welk rijbewijs je nodig hebt, maar onderweg telt óók het werkelijke gewicht. Bij controles kan men je voertuig of combinatie wegen (totaalgewicht én aslasten). Dat gebeurt met mobiele weegapparatuur of via een weegbrug. Vooral bij campers is dat relevant: accessoires zoals een luifel, zonnepanelen, een volle watertank, extra accu’s of een scooterdrager eten je laadvermogen sneller op dan je denkt.

Blijkt dat je de maximaal toegelaten massa overschrijdt, dan riskeer je een boete. In Vlaanderen bestaan er bovendien duidelijke boeteschalen voor “massa”-inbreuken, met bedragen die – afhankelijk van de overschrijding – stevig kunnen oplopen. In de praktijk wordt je vaak ook verplicht om het teveel aan gewicht te lossen of herverdelen vóór je mag verder rijden. Dat kan betekenen: water aflaten, bagage tijdelijk uitladen, of de lading anders verdelen zodat aslasten opnieuw binnen de limieten vallen. En vergeet het buitenland niet: in sommige landen is men strenger en duurder dan bij ons.

Tip: weeg je camper of caravan één keer ‘vakantieklaar’. Die extra stop geeft je het hele seizoen rust.

Nog op zoek naar een camperplaats of camping? Of wil je meer lezen over kamperen? Laat het ons weten en schrijf je in voor onze nieuwbrieven.