Wie aan een vakantie in Zwitserland denkt, ziet al snel torenhoge, besneeuwde Alpentoppen voor zich. Toch besloten we voor deze reportage het roer om te gooien en naar het westen van Zwitserland te trekken, naar de regio's Baselland en Fribourg. Wat we daar vonden, was een adembenemend glooiend landschap vol authentieke dorpjes, culinaire hoogstandjes en een indrukwekkende geschiedenis.
Dit stukje Zwitserland is de perfecte bestemming voor een meerdaagse vakantie of als verrassende, meerdaagse tussenstop richting het zuiden van Europa. Reis met ons mee langs de Baselbieter Hof-Route, de middeleeuwse straten van Fribourg en de bergtoppen van Gruyères.
De charme van Liestal en de rust van Baselland
Onze uitvalsbasis voor de eerste dagen is het Bad Schauwenburg Hotel in Liestal, een oud en charmant Zwitsers stadje met zo'n 16.000 inwoners. Het historische centrum is compact maar prachtig bewaard gebleven.
Samen met Rea Kuppel, onze Engelstalige gids van het lokale toeristenbureau, doken we de geschiedenis in. Tijdens de wandeling passeerden we oude militaire barakken, het indrukwekkende Zwitserse oorlogsmonument en stadstorens versierd met prachtige schilderingen van de hand van kunstenaar Otto Plattner. Elke zaterdag vind je in dit historische decor een gezellige markt met tal van lokale specialiteiten.
Wat Liestal echter echt op de kaart zet, is hun jaarlijkse Vastenavond viering. Het absolute hoogtepunt is het 'feest van het vuur' (Chienbäse), een waanzinnig spektakel waarbij zo'n 300 deelnemers met brandende fakkels en karren door de stad trekken. Het trekt jaarlijks rond de 40.000 toeschouwers aan, waarbij maar liefst 140 brandweermannen paraat staan om alles in goede banen te leiden.
E-biken door de Tafeljura: De Baselbieter Hof-Route
De beste manier om de glooiende heuvels van Baselland te verkennen, is vanuit het zadel. Wij huurden e-bikes en trokken eropuit om het plateau van de Tafeljura te ontdekken. We kozen voor delen van de Baselbieter Hof-Route (route 113), een bewegwijzerde route die je langs schilderachtige dorpjes, boerderijen met streekproducten en historische gebouwen leidt. Tijdens het trappen word je getrakteerd op schitterende vergezichten: we zagen het Zwarte Woud, de toppen van de Jura en in de verte zelfs de Alpen liggen.
Wat ons tijdens deze fietstocht het meest charmeerde, was de ultieme Zwitserse gastvrijheid en het vertrouwen. In nagenoeg elk dorpje passeer je wel één of meerdere 'farm shops'. Dat zijn kleine boerderijwinkeltjes, vaak uitgerust met een zogenaamde 'honesty bar' in een open kast. Je neemt er wat je nodig hebt – denk aan vers appelsap, huisgemaakte honing, kaas of zelfs lokale wijn – en betaalt contant of via bankcontact, geheel op goed vertrouwen. We bezochten ook een honingboerderij in Rünenberg, waar we uitleg kregen over de bijen, de eigen stokerij en de toegankelijke honing-wandelroute.
Honger of dorst zul je in Zwitserland overigens niet snel hebben. Overal langs de wegen en in de dorpen vind je stenen waterbakken en fonteintjes met helder, drinkbaar water om je drinkbus te vullen. Wil je liever zelf koken? De regio ligt bezaaid met openbare barbecueplekken. Alles is er voorzien, tot het hout en de tangen om je vlees om te draaien aan toe; je hoeft enkel je eigen vlees en groenten mee te brengen.
Fribourg: De stad van twee talen en twee niveaus
Na onze dagen in de natuur van Baselland, namen we de uiterst stipte Zwitserse trein naar Fribourg (of Freiburg op zijn Duits). Fribourg is een fascinerende stad met een unieke ligging en een boeiende culturele grens: de rivier de Sarine splijt de stad letterlijk en figuurlijk in tweeën. Aan de ene kant spreekt men Frans, aan de andere kant Duits (het échte Duits, geen Zwitserduits). Dit zorgt ervoor dat je op straat overal tweetalige borden tegenkomt.
De stad herbergt middeleeuwse districten zoals Bourg (het historische hart), Auge en Neuveville. Fribourg is gebouwd op een klif, waardoor er een duidelijke scheiding is ontstaan tussen de levendige bovenstad (Upper Town) en de veel rustigere benedenstad (Lower Town / Basse-Ville). Om de daling (of stijging) te overbruggen, kun je niet om de iconische 'Funiculaire' heen.
Dit kabelbaantje uit 1899 brengt je in twee minuten naar boven of beneden. Het unieke en ronduit ecologische aspect hiervan? Het wordt volledig aangedreven door afvalwater uit de stad dat als tegengewicht dient. Een kleine waarschuwing: houd je neus af en toe even dicht, want er hangt een opvallend geurtje aan dit ingenieuze systeem!
Na ons ingecheckt te hebben in hotel Hine Adon, wandelen we door de sfeervolle straatjes naar de Sint-Nicolaaskathedraal. De toren van deze kathedraal domineert het stadsgezicht. Wie de moed heeft om de 365 treden naar de 74 meter hoge top te beklimmen, wordt getrakteerd op een adembenemend panorama over de stad en de Fribourgse Vooralpen.
Cultuur en ontdekken maakt hongerig. We schoven 's middags aan bij bierrestaurant Trentenair, waar maar liefst 15 bieren van het vat vloeien en op de menukaart bij elk gerecht een passend bier wordt aangeraden.
Ook 's avonds lieten we ons gastronomisch in de watten leggen, ditmaal in restaurant Schweizerhalle. Dankzij de aankoop van een Fribourg City Card – die gratis openbaar vervoer (inclusief de funiculaire) en toegang tot tal van musea biedt – konden we de hele stad op een heel toegankelijke en budgetvriendelijke manier verkennen.
Gruyères en Le Moléson: kaas, kastelen en kabelbanen
Een bezoek aan West-Zwitserland is niet compleet zonder de zintuigen verder te prikkelen in de thuisbasis van een van 's werelds beroemdste kazen. Vanuit Fribourg namen we de trein naar Gruyères, een piepklein autovrij stadje met amper 2.200 inwoners. Het bestaat feitelijk uit één brede hoofdstraat met wat kleine zijstraatjes, maar het barst van de charme. Bovenop een kleine heuvel pronkt het Château de Gruyères. Dit kasteel werd in de 19de eeuw gekocht en schitterend gerenoveerd door de familie Bovy; vandaag de dag is het open voor het publiek en biedt het prachtige fotomomenten met de omliggende bergen op de achtergrond.
Uiteraard mag je Gruyères niet verlaten zonder de lokale specialiteit geproefd te hebben. Wij nestelden ons in restaurant Le Chalet voor de ultieme kaasfondue: de 'moitié-moitié'. De naam zegt het al, deze weelderige fondue bestaat voor de helft uit Gruyèrekaas en voor de helft uit Vacherinkaas. Deze combinatie maakt de kaas heerlijk zacht en aromatisch. Gewapend met een fonduevorkje dompel je aardappelen en brood in de warme kaas. Een heerlijke caloriebom, maar elke hap dubbel en dwars waard!
Na de zware lunch was het tijd om letterlijk de hoogte op te zoeken. We namen de bus naar het basisstation van Le Moléson, dé iconische berg van Fribourg. Met een funiculaire klim je eerst naar het middenstation (Plan-Francey), waarna een moderne kabelbaan je naar de top op 2.002 meter hoogte zweeft.
Eenmaal boven is het uitzicht bij helder weer ronduit waanzinnig: je krijgt een 360-graden panorama over heel West-Zwitserland, de toppen van de Jura, het meer van Genève en zelfs het massief van de Mont Blanc. Bovenop de top bevinden zich informatiepanelen die je precies vertellen naar welke bergketens je aan het turen bent.
Praktische reistips: Zwitsers vervoer en betaalbaarheid
Veel reizigers slaan Zwitserland over vanuit de veronderstelling dat het duur is. Dat is echter niet altijd terecht. Wie incheckt bij een hotel of Airbnb betaalt uiteraard een toeristentaks, maar in de regio Baselland krijg je daar automatisch een Guest Pass+ voor terug. Hiermee maak je gratis gebruik van het voortreffelijke openbaar vervoer (tweede klasse) en krijg je fikse kortingen op musea en activiteiten.
Wil je zoals wij grensoverschrijdend door het hele land reizen? Dan is de Swiss Travel Pass een geniale investering. Hiermee reis je onbeperkt met de trein, bus en boot over een van de dichtste en meest punctuele vervoersnetwerken ter wereld. Treinen en bussen sluiten naadloos op elkaar aan en de pas biedt daarnaast gratis toegang tot meer dan 500 musea (zoals het Château de Chillon) en korting op bergliften.
Als tussenstop of eindbestemming
Drie à vier dagen bleken ruimschoots voldoende om de veelzijdigheid van West-Zwitserland te omarmen. Baselland en Fribourg hebben onze verwachtingen overtroffen. Van het idyllisch e-biken tussen boerderijen in de Tafeljura tot het opsnuiven van middeleeuwse geschiedenis in het tweetalige Fribourg en het bourgondisch genieten in het piepkleine Gruyères. Zwitserland is zoveel meer dan alleen hoge Alpentoppen; het is een land van ontdekkingen, smaken en diepgewortelde tradities. Een absolute aanrader voor je volgende reisavontuur of als verrijking van je roadtrip naar het diepere zuiden!
