Je vertrekt ’s morgens met dezelfde batterijcapaciteit als in september, maar de voorspelde actieradius is plots een stuk kleiner. Wie voor het eerst met een elektrische auto de winter ingaat, merkt snel dat koude temperaturen invloed hebben op verbruik en laadsnelheid.

Dat fenomeen is normaal. Met enkele eenvoudige gewoontes kun je een groot deel van het ongemak echter beperken.

• Waarom verbruikt een elektrische auto meer in de winter?
• Hoeveel actieradius verlies je in de winter?
• Voorverwarmen terwijl de auto nog laadt, goed idee?
• Verwarm je dan automatisch ook de batterij?
• Waarom laadt een koude elektrische auto trager?
• Is een warmtepomp de moeite?
• Gebruik stoelverwarming slim
• Wat als de laadklep vastvriest?
• Een elektrische auto heeft óók een kleine 12V-batterij
• Kun je een elektrische auto zelf starthulp geven?
• Mag je een elektrische auto (laten) slepen?
• Laadt een elektrische auto thuis ook trager in de winter?
• Moet een elektrische auto in de winter altijd tot 100% worden opgeladen?
• Kan een elektrische auto buiten overwinteren?
• Wat gebeurt er als je met een elektrische auto in een winterfile staat?

​Waarom verbruikt een elektrische auto meer in de winter?

Een elektrische auto krijgt in de winter met twee extra energieverbruikers te maken.

Om te beginnen werkt een lithium-ionbatterij minder efficiënt wanneer ze koud is. Daarnaast moet de auto energie gebruiken om het interieur en soms ook het batterijpakket zelf op temperatuur te brengen.

Pieter Musiaux, technical consultant bij Touring: “Een auto met verbrandingsmotor gebruikt grotendeels restwarmte van de motor om het interieur op te warmen. Een elektrische auto heeft die warmte veel minder beschikbaar en moet ze dus op een andere manier maken. Het verschil merk je vooral tijdens korte ritten. Elke keer opnieuw moeten interieur en eventueel de batterij worden opgewarmd. Tijdens een lange rit wordt die eerste energiebehoefte over veel meer kilometers verdeeld.”

Hoeveel actieradius verlies je in de winter?

Daar bestaat geen percentage voor dat op elke elektrische auto van toepassing is.

​Bij wintertemperaturen kan het energieverbruik merkbaar toenemen. Onderzoek en praktijktests tonen vaak verschillen in de grootteorde van tientallen procenten, maar temperatuur, snelheid en vooral ritlengte maken enorm veel uit.

Een korte rit bij vriesweer kan procentueel veel ongunstiger zijn dan een lange snelwegrit.

Ook het autotype zelf speelt mee. De grootte van het interieur, het thermisch management, een eventuele warmtepomp (zie verderop) en de mogelijkheid om de batterij voor te verwarmen hebben allemaal invloed.

Tip: gebruik vooral de actuele voorspelling van je eigen auto en bouw bij slecht winterweer iets meer laadreserve in.

Voorverwarmen terwijl de auto nog laadt, goed idee?

Dit is een van de gemakkelijkste winstpunten. Staat je elektrische auto thuis aangesloten op een laadpunt? Stel dan vóór vertrek de gewenste vertrektijd of interieurtemperatuur in. De eerste opwarming kan dan grotendeels gebeuren met stroom uit het elektriciteitsnet in plaats van met energie uit de tractiebatterij. Je vertrekt bovendien met een warme auto en ontdooide ruiten. Dat is comfortabel én efficiënt.

Verwarm je dan automatisch ook de batterij?

Niet altijd. Interieurvoorverwarming en batterijvoorconditionering zijn namelijk twee verschillende functies.

Sommige elektrische auto’s verwarmen de batterij actief wanneer je een snellader als bestemming invoert in het navigatiesysteem. Bij andere modellen kun je die functie afzonderlijk inschakelen. En er zijn ook auto’s die minder uitgebreide batterijverwarming hebben.

Moet je onderweg snelladen? Kijk dan in de handleiding hoe jouw auto de batterij voor een laadstop voorbereidt. Dat kan in de winter een groot verschil maken.

Waarom laadt een koude elektrische auto trager?

Lithium-ioncellen kunnen bij lage temperatuur niet altijd veilig dezelfde hoge laadstroom opnemen. Het batterijmanagement beperkt daarom automatisch het laadvermogen zolang de batterij te koud is.

Je kunt daardoor bij een snellader van 300 kW staan terwijl je auto maar een fractie daarvan opneemt. Dat betekent echter niet noodzakelijk dat de laadpaal stuk is.

Bij auto’s met actieve batterijvoorconditionering helpt het om een snellader tijdig als bestemming in de ingebouwde navigatie in te voeren. De auto kan het batterijpakket dan onderweg op temperatuur brengen.

Loont een warmtepomp de moeite?

Als je auto met een warmtepomp is uitgerust, kan je je voertuig efficiënter verwarmen omdat ze warmte verplaatst in plaats van alle warmte met een elektrisch element te produceren.

Maar verwacht geen vast besparingspercentage. Hoeveel voordeel je hebt, hangt af van buitentemperatuur, ritlengte en de manier waarop de fabrikant het thermisch systeem heeft ontworpen.

Wie veel korte winterritten maakt of in koude gebieden rijdt, kan doorgaans meer voordeel uit een warmtepomp halen dan iemand die vooral in milde omstandigheden rijdt.

Gebruik stoelverwarming slim

Een verwarmde stoel of stuurwiel geeft snel een comfortabel gevoel zonder meteen de volledige cabine enkele graden warmer te moeten maken. Dat kan helpen om het energieverbruik voor verwarming te beperken. Maar ga daarin niet te ver. Comfort komt na zichtbaarheid: beslagen of bevroren ruiten moeten altijd volledig worden ontwasemd.

Wat als de laadklep vastvriest?

Elektrische auto’s en hun laadstekkers zijn ontworpen voor buitengebruik. Regen is dus geen reden om niet te laden. In de winter kan vocht rond de laadpoort, klep of vergrendeling wel bevriezen. Verwijder daarom eerst sneeuw rond de laadklep en leg een losse stekker niet in sneeuw of een plas.

Zit de stekker vast, trek dan niet met geweld. Gebruik de ontgrendel- of ontdooiprocedure van de fabrikant. Opgelet: giet er ook geen kokend water over. Dat water kan namelijk opnieuw bevriezen.

Een elektrische auto heeft óók een 12V-batterij

De grote tractiebatterij krijgt alle aandacht, maar vrijwel elke elektrische auto heeft daarnaast ook een laagspanningssysteem. Bij veel modellen gebeurt dat nog met een klassieke 12V-autobatterij. Die kleine batterij voedt onder meer computers, sloten en de systemen die nodig zijn om het hoogspanningscircuit te activeren.

Pieter Musiaux: “Daardoor kan iets merkwaardigs gebeuren: de grote tractiebatterij heeft nog voldoende energie, maar de auto reageert nergens meer op omdat de 12V-batterij leeg of defect is. Kortom, ook bij een elektrische auto blijft de ‘kleine batterij’ dus een mogelijke oorzaak van panne. Je kan het zo zien: je kleine batterij is eigenlijk ‘de sleutel’ van je grote batterij. Dus als je sleutel het niet doet, dan start de auto niet.”

Kun je een elektrische auto zelf starthulp geven?

Aan het laagspanningssysteem kan onder bepaalde voorwaarden hulp worden gegeven. Hoe dat precies gebeurt, verschilt per auto. Gebruik alleen de aansluitpunten en procedure die de fabrikant voorschrijft. Of slimmer: schakel je pechverhelping in.

Mag je een elektrische auto (laten) slepen?

Beter niet! Bij een klassieke auto kun je in sommige omstandigheden een sleepkabel gebruiken. Bij elektrische auto’s liggen de voorschriften veel gevoeliger. Wanneer de wielen draaien, kunnen ook delen van de elektrische aandrijflijn mee bewegen en elektrische energie opwekken. Afhankelijk van de constructie kan dat schade of oververhitting veroorzaken. De regels verschillen bovendien per merk en model.

Pieter Musiaux: “Kortom: help je buurman dus niet naar de volgende laadpaal. Je gaat je buren enorm op kosten jagen!”

Laadt een elektrische auto thuis ook trager in de winter?

Dat kan. Een deel van de beschikbare energie kan eerst naar het verwarmen of conditioneren van de batterij gaan. Bij gewoon AC-laden valt dat meestal minder op dan aan een snellader, waar de batterijtemperatuur veel meer invloed heeft op het maximale laadvermogen.

Moet een elektrische auto in de winter altijd tot 100% worden opgeladen?

Neen. Volg voor dagelijks laden de aanbeveling van de constructeur voor jouw batterijtype. Sommige batterijtypes mogen probleemloos geregeld tot 100% worden geladen, bij andere raadt de fabrikant voor dagelijks gebruik een lagere laadlimiet aan. Voor een lange winterrit kan een hogere laadstatus vóór vertrek uiteraard handig zijn.

Kan een elektrische auto buiten overwinteren?

Zeker. Een elektrische auto is ontworpen om ook buiten en bij vorst gebruikt te worden. Een garage is geen vereiste. Wie binnen kan parkeren heeft wel comfortvoordelen: minder ijs op de ramen en een auto en batterij die minder sterk afkoelen.

Wat gebeurt er als je met een elektrische auto in een winterfile staat?

Een stilstaande elektrische auto hoeft geen verbrandingsmotor stationair te laten draaien. De belangrijkste energieverbruiker is dan de interieurverwarming. Kortom, zolang er voldoende energie in de batterij zit, kan de auto dus lange tijd warmte blijven leveren.

Net daarom is het bij voorspeld winterweer verstandig niet met een bijna lege batterij aan een lange rit te beginnen.