Henegouwen: van belfort naar belfort

Wist je dat er van de 56 door Unesco als werelderfgoed erkende belforten 33 op Belgisch grondgebied staan? We nemen je mee naar Henegouwen, de Waalse provincie met de meeste belforten op de Unesco-lijst.

Unesco heeft in 1999, en via een uitbreiding in 2005, een lijst van 56 belforttorens aangewezen als werelderfgoed. Van die 56 torens staan er maar liefst 33 in België, waaronder 7 in Wallonië. En Henegouwen heeft met 5 belforten de grootste concentratie

We doorkruisten de provincie van belfort naar belfort, via een traject van circa 100 km langs vijf boeiende steden en gemeenten.

Maar eerst ... wat is een belfort?

Er is geen eenduidige omschrijving van wat een belfort is of hoort te zijn. Algemeen wordt aangenomen dat een belfort, ook wel hallentoren genoemd, een (middeleeuwse) wachttoren (of uitkijktoren) is met een stormklok. Stormklokken werden destijds geluid bij belangrijke gelegenheden, maar ook bij gevaar, zoals oorlog, brand of een zwaar onweer.

De eerste belforten werden gemaakt van hout, maar daarvan is helaas geen enkel exemplaar bewaard gebleven. Bijna alle nog bestaande belforten bevinden zich in ons land en bij ons Franse buren.

Opgelet: niet elke klassieke klokkentoren is erkend als belfort, en het onderscheid is niet altijd duidelijk. Belforten hoeven ook niet oud te zijn om die titel te krijgen. Het belfort van Charleroi bijvoorbeeld dateert van 1936 en ook het belfort van Rijsel (Frankrijk) werd pas voltooid in het interbellum. Deze laatste is met zijn 101 meter de hoogste belforttoren ter wereld. Unesco heeft 56 belforten in België en Frankrijk erkend als werelderfgoed, maar die lijst is niet definitief.

1. Vertrekpunt: 2000 jaar geschiedenis in Doornik

Doornik, ooit de hoofdstad van het koninkrijk der Franken, bulkt van het indrukwekkende erfgoed en kan prat gaan op het oudste belfort van ons land. Het gebouw dateert van het einde van de 12de eeuw en domineert met zijn hoogte van 72 meter de Grand-Place. Je kan de toren beklimmen, maar weet wel dat je daar 257 treden voor zal moeten trotseren. Eenmaal boven wacht de beloning: een fantastisch panorama over de stad en zijn omgeving.

‹

›

Wie de rijke geschiedenis van Doornik wil ontdekken, start idealiter in het kantoor van de Dienst voor Toerisme op de Place Paul-Emile Janson. Neem de tijd om de film ‘De Gang van de Tijd’ te bekijken en wandel daarna een lus van pakweg 2 kilometer door de oude straatjes van de stad.

2. Het belfort van Bergen

Van Doornik gaat het naar het belfort in Bergen, een 87 meter hoge toren die gebouwd werd tussen 1662 en 1669. Het belfort staat op een heuvel, waardoor het al van kilometers ver te zien is. Het is het enige Belgische belfort dat opgetrokken is in barokstijl.

‹

›

Het kasteelpark eromheen biedt een mooi panorama over de stad. Al is het panorama vanaf de top van de toren uiteraard nog een pak indrukwekkender. Smeer je kuiten in voor de klim van 365 treden. Voor wie iets minder sportief is aangelegd, is er gelukkig ook een snellere manier: de glazen lift. Onderweg, op 47 meter hoogte, kan je de 49 klokken van de beiaard bewonderen (het beste zicht heb je via de trap). Neem zeker je tijd, want het belfort dubbelt als belfortmuseum.

3. Het stadhuis van Binche

We verlaten Bergen richting Binche, een rit van net geen half uur. Het belfort in Binche maakt deel uit van het stadhuis. De geschiedenis gaat terug tot de 14de eeuw, maar het stadhuis en zijn toren werden in de loop der jaren een paar keren onder handen genomen. Zo werd het stadhuis in 1554 platgebrand door Franse troepen, waarna het volledig gerestaureerd werd in renaissancestijl. In de 18de eeuw kreeg het gebouw zijn neoklassieke decoratie op de voorgevel, maar na belangrijke renovatiewerken in 1901 werd opnieuw naar elementen uit de renaissance gegrepen.

‹

›

Opgelet, want het belfort is niet toegankelijk binnenin en bovendien staat heel het gebouw momenteel in de steigers. Als alternatief kan je over de goed bewaarde stadswallen wandelen, een mooi voorbeeld van de middeleeuwse militaire architectuur.

Tip: steek zeker je licht op in het Toeristisch Bureau op de Grote Markt en ontdek ook dat andere erfgoed: het carnaval van Binche, dat dit jaar plaatsvindt op 11, 12 en 13 februari.

4. De middeleeuwen in Thuin

De ligging van Thuin is ronduit uniek. De stad bevindt zich deels op een rotsuitloper aan de Samber, en de zuidflank van die rots wordt ingekleurd door hangende tuinen en ruim 200 terrastuinen. Op het hoogste punt van Thuin prijkt het bescheiden belfort (60 meter hoog).

‹

›

Goed om te weten: de Dienst voor Toerisme is ondergebracht aan de voet van de toren. Je komt er te weten wat er allemaal te zien is in het compacte Thuin, zoals het trammuseum bijvoorbeeld. Maar weet dat er in de wintermaanden geen tramritjes aangeboden worden.

5. Art-decotoren in Charleroi

Het laatste deel van ons traject brengt ons naar het belfort van Charleroi, nauwelijks 20 km van Thuin. De 70 meter hoge toren combineert classicisme en art deco en is opgetrokken uit baksteen, arduin en witte steen. De weg naar de top telt slechts 250 treden, maar door verbouwingen kan je momenteel enkel het gelijkvloers bezoeken.

‹

›

Net als in Binche maakt het belfort ook hier deel uit van het stadhuis. Het belfort van Charleroi is het meest recente van alle belforten in Wallonië (voltooid in 1936) en staat behalve op de werelderfgoedlijst van de Unesco ook op de lijst van uitzonderlijk erfgoed in het Waalse Gewest. Het belfort is gelegen in de Ville-Haute, het oudste gedeelte van de stad. Zet je auto aan de kant en maak tijd voor een wandeling langs de nabijgelegen musea of daal af naar de Ville-Basse en ontdek ‘de andere kant’ van Charleroi.

Ontdek op onze website nog veel meer ideeën voor uitstapjes in België of net over de grens.

Vertrek met een gerust gemoed

Een probleem onderweg tijdens je uitstap? Onze wegenwachters helpen je dag en nacht, overal in België en zelfs voor je voordeur!